Jak OCT ujawnia zmiany siatkówki przed decyzją o witrektomii

Zaburzenia widzenia w postaci krzywienia obrazu lub nagłego spadku ostrości wzroku wymagają dokładnej diagnostyki tylnego odcinka oka. W takich sytuacjach podstawowe oglądanie dna oka z użyciem soczewki powiększającej rzadko daje pełny obraz sytuacji klinicznej. Wykorzystanie optycznej koherentnej tomografii pozwala na bezinwazyjne i niezwykle precyzyjne uwidocznienie struktur siatkówki. Rozdzielczość tego badania wyjaśnia wewnątrzgałkowy mechanizm spadku widzenia. Zgromadzone w ten sposób dane ukierunkowują lekarza na odpowiednie leczenie zachowawcze lub zabiegowe.

Jakie warstwy siatkówki obrazuje badanie OCT?

Badanie OCT działa na zasadzie zbliżonej do ultrasonografii, ale zamiast fal dźwiękowych wykorzystuje bezbłędnie ukierunkowaną wiązkę światła podczerwonego. Generuje ono przekrojowe obrazy ukazujące przekrój poprzeczny wewnątrz gałki ocznej. Aparatura uwidacznia kluczowe warstwy siatkówki, do których należą:

• warstwa włókien nerwowych (RNFL),
• kompleks komórek zwojowych i warstwa splotowata wewnętrzna (GCL-IPL),
• warstwa jądrzasta zewnętrzna i wewnętrzna,
• nabłonek barwnikowy siatkówki (RPE).

Tomograf precyzyjnie mierzy grubość tych warstw i wykrywa najdrobniejsze odstępstwa od normy anatomicznej. Obejmuje to zlokalizowanie mikroskopijnych przestrzeni płynowych, drobnych cyst lub miejsc przerwania ciągłości układu fotoreceptorów. Klasyczne badanie dna oka w lampie szczelinowej ocenia głównie zewnętrzną powierzchnię tkanki. Optyczna koherentna tomografia dostarcza informacji o strukturach położonych znacznie głębiej. Wysoka rozdzielczość skanów pozwala zdiagnozować schorzenia plamki żółtej na bardzo wczesnym etapie ich rozwoju. Spektrum gromadzonych danych daje wgląd w architekturę tkanki bez ingerencji fizycznej. W placówkach Centrum okulistycznego PRYZMAT w Gliwicach i Rybniku lekarze wykorzystują tego typu obrazowanie jako rutynową podstawę planowania długofalowej terapii.

Zmiany patologiczne i weryfikacja technologii SS OCT

Obraz tomograficzny ujawnia różnorodne patologie, które w dłuższej perspektywie zagrażają ostrości widzenia. Do częstych problemów strukturalnych należą błony nasiatkówkowe, otwory w plamce żółtej oraz rozległy obrzęk siatkówki. Błona nasiatkówkowa widoczna jest na monitorze urządzenia jako dodatkowa, silnie odbijająca światło powłoka tkankowa. Zaburza ona naturalny profil warstw i mechanicznie zniekształca odbierany obraz. Otwór w plamce żółtej manifestuje się wyraźnym ubytkiem tkanki z charakterystycznie uniesionymi brzegami neurosensorycznymi. Powszechnym zjawiskiem w tej grupie wiekowej jest również pociąganie szklistkowo-siatkówkowe. Dochodzi do niego wtedy, gdy ciało szkliste zbyt mocno przylega do dna oka i z biegiem czasu pociąga je w kierunku soczewki.

Zaawansowana diagnostyka siatkówki opiera się na nowoczesnych urządzeniach skanujących, zaliczanych do generacji SOCT oraz SS OCT. Urządzenia te różnią się parametrami pozyskiwania obrazu i zastosowaną długością fali świetlnej. Wykorzystanie aparatu w technologii Swept Source (SS OCT) zapewnia głębszą penetrację fali przez warstwy pigmentowe. Umożliwia to precyzyjne odwzorowanie głębokiej naczyniówki i analizę zmian leżących bezpośrednio pod siatkówką. Szybkie systemy skanujące precyzują granice uszkodzenia oka i pozwalają na ocenę dynamiki choroby między poszczególnymi wizytami kontrolnymi.

Mikrochirurgia 27G i zasady kwalifikacji

Analiza wyników tomografii optycznej narzuca konkretną ścieżkę postępowania medycznego dla każdego chorego pacjenta. Lekarz określa na podstawie skanów, czy dane schorzenie wymaga wyłącznie regularnej obserwacji, rozpoczęcia iniekcji doszklistkowych, czy pełnej ingerencji chirurgicznej wewnątrz gałki ocznej. Sytuacja nabiera powagi, gdy zmiany mają charakter wyraźnie trakcyjny i powodują nieustępujący obrzęk. Mechaniczna interwencja na bloku operacyjnym staje się wówczas najrozsądniejszą opcją medyczną.

Zabieg zdefiniowany w medycynie jako witrektomia polega na mikrochirurgicznym usunięciu zdegenerowanego ciała szklistego i zredukowaniu naprężeń tkanek dna oka. Współczesna mikrochirurgia wykorzystuje do tego zaawansowaną i najmniej inwazyjną technikę 27G. Narzędzia o ułamkach milimetra średnicy wprowadza się przez punktowe wejścia w twardówce, co całkowicie eliminuje konieczność zakładania szwów operacyjnych. Zastosowanie cienkich mikronarzędzi znacząco zmniejsza ryzyko pooperacyjnego stanu zapalnego. Wymaga to niezwykłej precyzji przestrzennej ze strony operatora, wspartej analizą trójwymiarowych modeli z aparatu OCT.

Zalecenie leczenia operacyjnego wynika z zestawienia wielu medycznych składowych. Stopień deformacji strukturalnych uwieczniony na wydruku tomograficznym nigdy nie stanowi samodzielnego bodźca do interwencji. Zespół specjalistów każdorazowo zestawia obiektywne parametry z subiektywnymi trudnościami w widzeniu zgłaszanymi na fotelu lekarskim. Głównym argumentem medycznym za pilną operacją pozostaje udokumentowane, szybkie pogarszanie ostrości wzroku. Skanowanie warstw ocznych we właściwym interwale czasowym umożliwia trafne wskazanie optymalnego momentu na interwencję mikrochirurgiczną. Połączenie precyzyjnej tomografii i rzetelnego badania klinicznego podtrzymuje wysoki profil bezpieczeństwa w inwazyjnym leczeniu chorób tylnego bieguna gałki ocznej.